Ô Nhiễm Môi Trường: Biện Pháp Nào Giải Cứu Tương Lai

0
604
ô nhiễm môi trường
Ô nhiễm môi trường

Ô nhiễm môi trường luôn là một trong những vấn nạn nhức nhối của thời đại. Tình trạng môi trường bị ô nhiễm không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe và cuộc sống hiện tại, mà còn hệ lụy đến thế hệ sau. Cần làm gì để bảo vệ môi trường, cứu lấy sự sống trái đất?

Ô nhiễm môi trường là hiện tượng nhiễm bẩn môi trường tự nhiên; các thành phần hóa học, vật lý, sinh học, hóa học trong nước, đất bị thay đổi, gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người và các sinh vật sống. Những năm gần đây, tình hình ô nhiễm môi trường luôn ở mức đáng báo động. Hiện tượng trái đất nóng dần, 2 cực băng tan, mực nước biển dâng… tất cả đều là hậu quả của việc khai phá đất rừng bừa bãi, chất thải của ngành công nghiệp nặng, xử lý chất thải không đúng quy trình…

1. Tác động tự nhiên đến ô nhiễm môi trường

Ô nhiễm môi trường có thể hình thành do sự phun trào của núi lửa làm bụi khói bốc lên; núi đồi bị bào mòn, sạt lở; đất ven bờ sông bị dòng nước cuốn theo các chất cơ học như bùn, đất, cát, chất mùn… Tuy nhiên nhìn chung, tự nhiên vốn có sự cân bằng, những vấn đề do yếu tố tự nhiên tác động sẽ được tuần hoàn và trả lại vẻ vốn có. Vì vậy, ô nhiễm môi trường do tự nhiên là không đáng kể, tác nhân chủ yếu vẫn là con người.

2. Tác động con người đến ô nhiễm môi trường

2.1. Thực trạng ô nhiễm môi trường trên thế giới

Theo thống kê, trung bình có 7 triệu người trên thế giới tử vong mỗi năm do chịu tác động của ô nhiễm không khí gây nên các bệnh đột quỵ, tắc nghẽn phổi mãn tính, ung thư phổi, nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính, bệnh tim. Từ báo cáo WHO cho thấy, hơn 80% người dân sống ở khu vực thành thị đang chịu ô nhiễm không khí vượt quá ngưỡng cho phép, trong đó mức ô nhiễm cao nhất ở các nước thu nhập trung bình và thấp.

ô nhiễm môi trường
Ô nhiễm không khí xuất hiện ở trong nhà và ngoài trời

Ô nhiễm môi trường nước cũng ở mức đáng báo động. Liên Hiệp Quốc cho biết, lượng nước thải chưa được xử lý trên thế giới chảy ra môi trường tự nhiên chiếm đến hơn 80% (số liệu năm 2018). Theo thông tin từ National Geographic, có 70% chất thải công nghiệp không được xử lý đổ ra môi trường nước ở các nước đang phát triển và con số này lên đến 95% tại một số nước kém phát triển gây ô nhiễm nguồn cung nước có thể sử dụng.

2.2. Thực trạng ô nhiễm môi trường tại Việt Nam

Theo số liệu từ Green ID, các đô thị có mức độ ô nhiễm không khí nghiêm trọng. Bộ Tài nguyên và Môi trường (MoNRE) cho biết, 70% ô nhiễm không khí tại Hà Nội là do các hoạt động giao thông dẫn đến. Bên cạnh đó, báo cáo từ WHO cho thấy 6/10 bệnh có tỷ lệ cao nhất tại nước ta có liên quan đến không khí ô nhiễm. So với những địa phương khác, người dân tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Đồng Nai dễ mắc bệnh do ô nhiễm không khí hơn.

90% nước thải sinh hoạt tại các đô thị không được xử lý trước khi thải ra môi trường. Toàn quốc có khoảng 20% hộ gia đình đang sử dụng nước bị ô nhiễm từ hồ, ao và kênh. Lượng rác thải và bao nilon đưa đến bãi ra mỗi tuần luôn ở tình trạng đáng báo động, riêng 2 thành phố lớn là Hà Nội và TP.HCM đã chiếm khoảng 80 tỷ tấn nhựa thải ra mỗi ngày.

3. Nguyên nhân ô nhiễm môi trường

3.1. Chất thải từ các khu công nghiệp

Hoạt động sản xuất từ nhà máy, xí nghiệp tại các khu công nghiệp thải ra môi trường khí SO2, CO2, CO, NO, bụi than…, làm ô nhiễm không khí.

3.2. Chất thải từ phương tiện giao thông

Trong quá trình hoạt động, các phương tiện giao thông như xe máy, xe tải, xe cơ giới, máy bay… sẽ tạo ra các chất thải và khói bụi gây ô nhiễm trực tiếp bầu không khí. Khói bụi có tính axit cao, gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người.

3.3. Chất thải rắn chưa được xử lý đúng quy trình

Chất thải rắn bao gồm chất thải trong sinh hoạt, công nghiệp, xây dựng, y tế, chế biến, nông nghiệp. Những loại chất thải này khi không được phân loại và xử lý đúng cách sẽ làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm môi trường đất, nước mặt, nước ngầm và không khí.

3.4. Chất độc hóa học và chất bảo vệ thực vật

Quá lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật, hóa chất chuyên dụng hoặc xử lý không đúng cách những loại thuốc này (thải bao bì, bình chứa, vỏ thuốc, thuốc tồn độc hại ra môi trường) sẽ làm môi trường đất ô nhiễm, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người.

3.5. Chất thải sinh hoạt

Môi trường bị ô nhiễm do nguyên nhân không nhỏ từ ý thức của con người. Hoạt động sinh hoạt sử dụng than củi, không phân loại rác, xả rác bừa bãi ra đường/bãi hoang/kênh mương/ao hồ làm ô nhiễm môi trường đất cà nước.

ô nhiễm môi trường
Ô nhiễm môi trường do con người xuất phát từ 5 nguyên nhân chính

4. Hậu quả ô nhiễm môi trường đến sức khỏe

4.1. Tác động tiêu cực đến phổi

Phổi là bộ phận quan trọng trong hệ hô hấp, đảm nhiệm trao đổi khí đem oxy từ không khí vào tĩnh mạch phổi và thải CO2 ra ngoài để duy trì hoạt động sống. Khi phổi hít không khí ô nhiễm sẽ tạo thành gánh nặng khiến nó dễ hư hỏng; đặc biệt ảnh hưởng nghiêm trọng ở người bị hen suyễn, hô hấp khí phế thũng, viêm phế quản. Theo nghiên cứu, trẻ em sống gần khu vực ô nhiễm cao có tỷ lệ mắc bệnh hen suyễn cao hơn.

4.2. Tăng nguy cơ ung thư

Theo các nhà khoa học trên thế giới, 75 – 80% gây ra ung thư liên quan đến môi trường. Thực phẩm trồng trên môi trường đất bị ô nhiễm sẽ chứa một lượng độc tố hóa học, con người ăn thực phẩm đó sẽ tích tụ độc tố trong cơ thể và tạo thành khối ung thư.

4.3. Ảnh hưởng tim mạch

“Thủ phạm” chính dẫn đến rối loạn nhịp tim, đau tim, đột tử… là không khí ô nhiễm. Theo nghiên cứu tại Anh, các hạt carbon nhỏ xâm nhập vào phổi tạo thành phản ứng viêm và phóng hóa chất vào máu, khiến động mạch thu hẹp gây nên máu đông dẫn đến nguy cơ đau tim.

ô nhiễm môi trường
Ô nhiễm môi trường là nguyên nhân chính của nhiều căn bệnh nguy hiểm

5. Hậu quả ô nhiễm môi trường đến hệ sinh thái

5.1. Môi trường thái đất

Tài nguyên đất bị ô nhiễm kéo theo nhiều hệ lụy như đất đai cằn cỗi, cây cối không phát triển ảnh hưởng đến nhiều loài sinh vật.

  • Đất cằn cỗi: Ảnh hưởng đến các sinh vật sống trong chuỗi thức ăn. Đất không thích hợp cây trồng khiến nó bị nhiễm bệnh, con người ăn vào cũng bị bệnh theo.
  • Ô nhiễm nguồn nước ngầm: Đất bị ô nhiễm sẽ ngấm vào nước ngầm, gây thiếu nước hoặc phải dùng nước bẩn.
  • Thu hẹp môi trường sống: Con người, động thực vật đều bị ảnh hưởng bởi ô nhiễm môi trường đất, khiến môi trường sống bị thu hẹp.

5.2. Môi trường không khí

  • Mưa axit: Những chất từ mưa axit như các oxit của nitơ sẽ thấm vào đấy làm giảm độ pH.
  • Khói bụi: Khói bụi dày đặc làm che ánh mặt trời, ảnh hưởng đến sự phát triển của thực vật.
  • Thủng tầng ozone: làm tăng hiệu ứng nhà kính khiến Trái Đất nóng dần lên, phá hủy hệ sinh thái.

5.3. Môi trường nước

Con người cần nước để duy trì sự sống, nhưng ô nhiễm nguồn nước lại là vấn đề đáng báo động đỏ nhất.

  • Sinh vật dưới nước bệnh, chết: Sinh vật dưới nước chậm phát triển, thậm chí chết hàng loạt khi mức độ ô nhiễm vượt ngưỡng cho phép, dẫn đến suy kiệt tài nguyên biển và hệ sinh thái dưới nước. Con người ăn phải sinh vật biển nhiễm độc thì sức khỏe cũng bị đe dọa.
  • Cây trồng kém phát triển: Hoa màu, cây trồng dùng nước bị ô nhiễm sẽ còi cọc, chậm phát triển. Trường hợp tệ nhất là cây chết hàng loại, đất cằn cỗi, dễ xói mòn.
  • Khan hiếm nguồn nước: Chất lượng nguồn nước sinh hoạt và nước ngầm có thể bị thay đổi do ô nhiễm, dẫn đến khan hiếm nguồn nước. Đây là thảm họa cực kỳ nghiêm trọng đối với nhân loại.
ô nhiễm môi trường
Ô nhiễm môi trường nước cần được đặc biệt quan tâm

6. Hậu quả ô nhiễm môi trường đến kinh tế xã hội

  • Dịch bệnh: Những bệnh tật mới phát sinh và kéo dài sẽ khiến kinh tế kiệt quệ.
  • Thị trường đắt đỏ: Nguồn cung cấp nông sản suy sút, hoạt động đánh bắt hải sản gián đoạn làm thực phẩm khan hiếm, dẫn đến giá cả leo thang.
  • Tốn kém chi phí cải tạo, xử lý môi trường: Môi trường bị ô nhiễm cần tốn nhiều tiền bạc để tái tạo, làm sạch hệ sinh thái đất, nước, không khí. Ngành du lịch cũng bị ảnh hưởng kéo theo kinh tế đi xuống.

7. Khắc phục ô nhiễm môi trường

7.1. Khắc phục ô nhiễm không khí

  • Sử dụng dây chuyền công nghệ hiện đại, ít gây ô nhiễm
  • Dùng điện trong sản xuất thay cho nhiên liệu đốt cháy từ than đá, dầu mazut để ngăn chặn mồ hóng và SO2 gây ô nhiễm không khí.
  • Lưu thông bằng phương tiện công cộng để giảm ùn tắc, khói bụi, chất thải từ các phương tiện.
  • Tăng cường độ phủ cây xanh trong thành phố, thiết lập các dải cây xanh nối liền các khu vực, đặc biệt ở những tuyến đường thường xảy ra ùn tắc, nhiều phương tiện lưu thông.

7.2. Khắc phục ô nhiễm nước

  • Tăng cường ý thức bảo vệ môi trường nước, vứt rác đúng nơi quy định.
  • Kiểm tra, giám sát chặt chẽ các hoạt động xả thải tại những khu công nghiệp.
  • Các nhà máy, xí nghiệp cần phải xây bể để xử lý nguồn nước thải. Người dân nông thôn xây hầm cầu tự hoại, hầm biogas cải tiến tránh thải trực tiếp ra môi trường.

7.3. Khắc phục ô nhiễm đất

  • Hạn chế rác thải sinh hoạt, đặc biệt là các sản phẩm từ nhựa. Phân loại rác thải và tái chế để bảo vệ môi trường.
  • Hạn chế dùng thuốc hóa học hàm lượng cao. Sử dụng các loại cây có gen chống sâu hại, bệnh tật tốt, sản lượng nhiều, thích nghi thời tiết. Đan xen trồng cây lâu năm và cây hàng năm.
  • Giảm thiểu chất hóa học, phân khoáng, rác thải để bảo vệ và cải thiện môi trường đất, nước.
  • Thực hiện các biện pháp chống xói mòn: kết hợp đa dạng các loại hình nông – lâm – ngư nghiệp. xây dựng mô hình trồng trọt – chăn nuôi hợp lý, đào kênh tưới tiêu và thoát nước kịp thời.
ô nhiễm môi trường
Thay thế các sản phẩm từ nhựa bằng túi giấy/vải

Môi trường là nhân tố ảnh hưởng đến cuộc sống của từng người chúng ta và thế hệ mai sau. Tình trạng ô nhiễm môi trường hiện nay tuy nghiêm trọng, nhưng vẫn có thể cứu vãn. Bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm của cộng đồng mà cần từng cá nhân chung tay góp sức.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây