Làng Cổ Đường Lâm – Làng Cổ Thuộc Di Tích Quốc Gia Đầu Tiên

0
214
Làng cổ Đường Lâm

Làng cổ Đường Lâm thuộc thị xã Sơn Tây (cách Thủ đô Hà Nội khoảng 60km về phía Tây) là làng cổ đầu tiên được Bộ Văn hóa – Thông tin công nhận là di tích quốc gia. Đây trở thành một trong những địa điểm du lịch nổi tiếng ở đất Hà Thành.

1. Những nét chính về Làng cổ Đường Lâm

Ngôi làng cổ này có lịch sử khoảng 1.200 năm với nhiều ngôi nhà có niên đại lên đến 400 năm. Một điều đặc biệt của ngôi làng là hầu hết các công trình kiến ​​trúc ở đây đều được làm bằng đá ong và bùn, hai loại vật liệu có nhiều trong vùng. Đá ong được sử dụng trên tường nhà, cổng, giếng, tường đền,… Bùn được lấy từ ao. 

Ngoài giá trị về lịch sử và du lịch, làng cổ Đường Lâm còn là địa điểm quan trọng để các nhà khoa học nghiên cứu về cộng đồng cư dân làm nông nghiệp cổ. Cổng làng, cây đa, giếng nước, đình làng là những yếu tố quan trọng để phân loại làng cổ Đường Lâm.

Được biết rằng, hai trong số các vị vua của Việt Nam là Phùng Hưng (761-802) và Ngô Quyền (896-944) sinh ra ở Đường Lâm. Họ đã làm rạng danh làng quê. Cả hai ông đều lãnh đạo cuộc kháng chiến chống phương Bắc xâm lược. Sau khi giành được độc lập dân tộc, đều lên ngôi vua. Sau khi họ qua đời, người dân địa phương đã xây dựng đền thờ để tôn vinh họ.

làng cổ Đường Lâm
Làng cổ Đường Lâm

Dưới đây là một số điểm nổi bật của làng cổ Đường Lâm:

1.1. Chà – giếng chung tại làng cổ Đường Lâm

Giếng chung được xây dựng ở mọi xóm trong làng Đường Lâm. Cái giếng mang tên ấp mà nó nằm. Hiện mỗi gia đình đều có giếng riêng nhưng giếng chung đã được bảo vệ vì còn lưu giữ nhiều dấu ấn của dân làng.

1.2. Đình làng

Đình là nơi thờ thần – người khai hoang lập làng. Làng cổ gồm 5 làng nên có 5 ngôi đình. Đình Đoài Giáp, đình Cam Lâm thờ Phùng Hưng – vị anh hùng dân tộc có công chống giặc ngoại xâm dưới thời Đường. Đình Cẩm Thịnh thờ cả vị khai quốc công thần Cao Phúc Diên – vị anh hùng dưới triều Lê. Đình Đông Sàng thờ Thần nhưng bị hỏa hoạn thiêu rụi và được nhân dân hỗ trợ kinh phí trùng tu. Thần Tản Viên Sơn được thờ ở đình Mông Phụ. 

Từ trước đến nay, đình Mông Phụ là nơi tụ họp sinh hoạt văn hóa của dân làng. Ngôi đình được làm cẩn thận với các chi tiết trang trí tinh xảo. Nó được ví như một bông hoa của kiến ​​trúc điêu khắc độc đáo.

2. Kiến trúc của ngôi nhà

Làng cổ Đường Lâm
Kiến trúc nhà ở làng cổ

Nhà gỗ chủ yếu có 5 hoặc 7 gian 2 chái. Nó có 5 hàng cột, đôi khi 1 hàng biến mất. Ngôi nhà có sự chuyên biệt bởi những chi tiết chạm khắc tinh xảo hình hoa, lá, mây.

Hệ thống cửa gỗ rất chắc chắn. Mỗi nhịp có 4 lá cửa có khớp nối trên và dưới. Ngưỡng được làm bằng gỗ chắc chắn, cách mặt đất 40-50cm và sàn 10cm. Khoảng cách này giúp thông gió tốt, tránh ẩm mốc cho các ngưỡng cửa. Toàn bộ hệ thống các ngưỡng là hệ thống thanh giằng liên kết tất cả các nhịp với nhau.

Đối với di tích văn hóa vật thể. Làng cổ Đường Lâm có 21 di tích gồm đền, chùa, lăng tẩm và 10 di tích. Đã được xếp hạng di tích cấp quốc gia và cấp tỉnh. 

Đối với di tích văn hóa phi vật thể, Đường Lâm còn lưu giữ những lễ hội, phong tục tập quán, văn học,… Về con người và vùng đất Đường Lâm qua các thời kỳ. Về môi trường sinh thái, Đường Lâm có nhiều cảnh đẹp gắn với những câu chuyện huyền thoại. Như Đồi Gươm, Hố Gầm và những câu chuyện về hai vua Phương Hùng và Ngô Quyền.

Những năm gần đây, nhiều di tích trong làng như chùa Mía, đền Phùng Hưng, đền Ngô Quyền, đình Mông Phụ đã được trùng tu. Tuy nhiên, điều quan trọng là bảo tồn không chỉ các di tích văn hóa vật thể. Mà cả các di tích văn hóa phi vật thể và môi trường sinh thái cần được thực hiện đồng bộ.

3. Lời kết

Làng cổ Đường Lâm trở thành một nét văn hóa đặc biệt của nước ta. Đây là minh chứng về văn hóa, kiến trúc của Việt Nam từ thời xa xưa. Hiện nay, nơi đây trở thành địa điểm để các nhà khoa học nghiên cứu về văn hóa thời xa xưa của những người dân làm nông nghiệp. Nếu có cơ hội, bạn hãy ghé tham quan nhé!

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây